Bi(bli)ografie Staad, Geo ( 1919 - )

Biografie:

Drs. P (Thun (Zwitserland), 24 augustus 1919), pseudoniem van Heinz Hermann Polzer, is een Nederlandse tekstschrijver, econoom, cabaretier, dichter, schrijver, letterkundige, componist, pianist, en zanger van eigen Nederlandstalige liedjes. Uit dankbaarheid jegens de Zwitserse autoriteiten, die hem hielpen in de Tweede Wereldoorlog, handhaafde hij zijn Zwitserse nationaliteit, wat niet wegneemt dat hij uitgroeide tot een bekende Nederlandse schrijver, componist en cabaretier. Drs. P is vooral bekend geworden met nummers als Dodenrit ("Trojka hier, trojka daar"), De veerpont ("Heen en weer"), Het trapportaal, Knolraap en lof, schorseneren en prei en De zusters Karamazov ("tante Constance en tante Mathilde"). Zijn bijdrage aan de beschrijving en ontwikkeling van de versleer leidde na jarenlange studie en innovatieve creativiteit in 2000 tot een standaardwerk van wetenschappelijke allure: Versvormen. Leesbaar handboek, uitgegeven door non-profit-uitgeverij De Stiel. Dit boek is een grondig herziene en aanzienlijk uitgebreide versie van het Handboek voor Plezierdichters uit 1983 en bevat tientallen nieuwe versvormen.

Levensloop.

Polzer werd geboren in Zwitserland als zoon van een Nederlandse moeder en een Oostenrijkse vader. In zijn derde levensjaar, na de scheiding van zijn ouders, verhuisde hij met zijn moeder naar Nederland. Hoewel hij vrijwel zijn hele leven in Nederland heeft gewoond, en 'tot in de haarvaten' verweven is met de Nederlandse taal, heeft Polzer altijd zijn Zwitserse nationaliteit aangehouden. Gevraagd naar de reden waarom hij nooit de Nederlandse nationaliteit heeft aangevraagd, antwoordde Polzer dat hij de Zwitserse nationaliteit "leuk" vond en hij geen noodzaak zag van nationaliteit te veranderen. De werkelijkheid was anders: tot tweemaal toe hielden de Zwitsers hem uit handen van de Duitsers, die hem wegens studentikoze overmoed gevangen hadden gezet. De tweede keer sleepten zij hem, bijna letterlijk, net op tijd weg voor het vuurpeloton. Dit betekende wel dat hij naar Zwitserland moest uitwijken en daar zijn militaire dienstplicht moest vervullen. Hij werd ingedeeld bij de geneeskundige troepen. Na de oorlog was Polzer barpianist (voor de Amerikaanse bevrijders in Parijs), vertaler en copywriter (in Indonesië). Van 1964 tot 1996 trad hij op met eigen liedjes, zichzelf begeleidend op de piano. Polzer is getrouwd op 24 augustus 1964 (zijn 45e verjaardag). Zijn echtgenote, Mieke Burgers, heeft er steeds naar gestreefd onbekend te blijven. Het paar leidt na de beëindiging van de actieve loopbaan van Polzer een zeer teruggetrokken leven zonder veel externe contacten.

Artiest

De artiestennaam Drs. P, bedacht door Willem Duys, verwijst naar de academische graad van doctorandus (afgekort: drs.) in de economie, die Polzer aan de Nederlandse Economische Hogeschool (nu Erasmus Universiteit) behaalde. Zijn studentenjaren vielen in de bezettingstijd, en zijn schrijfsels over de kwajongens Ben en Dolf (die op hun broek kregen van hun oom Sam) brachten hem in de gevangenis. De studentenvereniging waar Drs. P destijds lid van was, het Rotterdamsch Studenten Corps, moest hierdoor sluiten. Het bekendste lied van Drs. P is wellicht Dodenrit, dat verhaalt van de fatale tocht van een gezin naar Omsk, waarbij de gezinsleden, achtervolgd door hongerige wolven, één voor één worden opgeofferd om tijd te rekken. Maar helaas; Omsk is een mooie stad, maar net iets te ver weg. Heinz Polzer gebruikte de volgende pseudoniemen: Drs. P, een kindervriend, Drs. S, Geo Staad, Coos Neetebeem, Kirsten Wiedeman, Wilson Hode, Lars Brahe, M. de Gans, Henry van Kol (naar zijn grootvader Henri van Kol), Cyriel P. Licentiaat, Henry Smith, Ludwig Otto Stadtherr, Karin Bloemengracht en Alois Mückenspucker.

Muziek & lyriek

Hij staat bekend om zijn stem die niet onzuiver is, maar weinig geschoold klinkt. Net zo kenmerkend zijn de doordachte en poëtische teksten met vele grappige vondsten. Zijn optredens waren karakteristiek door een wat statige en tegelijkertijd studentikoze stijl. Hij trad tot 1996 op in het land, bij voorkeur voor studentenverenigingen, culturele jongerenclubs, en literaire en andere cafés. Tijdens een optreden te Harderwijk zette hij impulsief en volkomen onverwacht een punt achter zijn loopbaan als uitvoerend artiest. Ook verscheen een groot aantal grammofoonplaten: singles en lp's (zie externe links voor zijn discografie). Een van zijn eerste lp's was "Drs. LP" (CNR 1965), met een tiental door hemzelf gezongen liedjes in een bijzonder arrangement (Ruud Bos), waaronder "De gezusters Karamazov", "Café-Chantant", "Goud... goud!", "Harde Smart" en "Het trapportaal". Drs. P publiceerde talrijke dichtbundels en boeken over het 'dichten', over reclame en over reizen. Hij introduceerde de versvorm ollekebolleke in Nederland, een licht aangepaste variant van de Amerikaanse higgledy piggledy of double dactyl (dubbele dactylus, ontworpen door de Amerikaanse hoogleraren Anthony Evan Hecht en Paul Pascal). Begin jaren 80 schreef Drs. P teksten voor het KRO-radioprogramma "Kruis of Munt" dat ging over land- en tuinbouw. Hieraan zijn onder meer de liederen Knolraap (en lof, schorseneren en prei), Bieten en Banaan te danken. In 1999 verscheen een verzamelbundel met liedteksten, samengesteld door Ivo de Wijs met de naam Tante Constance en tante Mathilde, een verwijzing naar het nummer De zusters Karamazov. In 2004, bij gelegenheid van Polzers 85ste verjaardag, stelde Cees van der Pluijm een representatieve bloemlezing van Drs. P's verzamelde gedichten samen:Toenemend Feestgedruis. In 2008 verscheen het eerste luisterboek van Drs. P, waarop hij zelf (op 89-jarige leeftijd) 3 eigen verhalen voorleest: "Sven de Bevrijder", "Ik word vermoord" en "Tiens, Tiens", afgewisseld met een aantal ollekebollekes. Daarnaast bevat het luisterboek een bonus-dvd met een van de laatste live-optredens van Drs. P (Werftheater in Utrecht, 1995). Eind februari 2009 (halverwege het negentigste levensjaar van Drs. P) verscheen een keuze uit Toenemend feestgedruis aangevuld met twintig nieuwe ollekebollekes en nieuwe toelichtingen onder de titel Heilzame jeugdlectuur. In dezelfde maand verscheen een nieuw magnum opus van Drs. P: Zeslettergrepigheid. De beste ollekebollekes van Drs. P, wederom samengesteld door Cees van der Pluijm. In dit derde deel van het levenswerk van Drs. P (Tante Constance en Tante Mathilde / Toenemend feestgedruis / Zeslettergrepigheid) staan meer dan 500 ollekebollekes, 32 ansichtkaarten en een uitgebreide literair-historische verhandeling over het ollekebolleke. In het VPRO-kinderprogramma Villa Achterwerk is in het onderdeel "Drs. P op teevee" een aantal liederen van Drs. P voorzien van nieuwe filmpjes met Wil van der Meer in de rol van Drs. P. Naar aanleiding van de negentigste verjaardag van Polzer, werd op 16 augustus 2009 in het Vondelpark te Amsterdam een hommageconcert gehouden. Jan De Smet bracht een selectie van de beste nummers uit het P-repertoire. Eerst vierde men Drs. P in een boekhandel te Mechelen via een klein optreden door Jan De Smet en beknopte tentoonstelling rond de schrijver. Hij is nog steeds een inspiratiebron voor jonge Nederlandse muzikanten waaronder Extince, Pepijn Lanen en Lucky Fonz III.

Drs.P op tv

Drs. P debuteerde op 44-jarige leeftijd in 1964 op de televisie in het AVRO-programma Voor de Vuist Weg van Willem Duys, met het lied Het trapportaal. Zes jaar later verscheen hij weer op tv in het KRO-magazine Verslag op Dinsdag, waarin hij buiten, voor de poort van de voormalige Veemarkt te Amsterdam, optrad tezamen met de Zingende Tramconductrice en de Zingende Straatveger – een lookalike van Toon Hermans – die daardoor later een baan als portier van Theater Carré kreeg. De maker van het filmpje, Theo Uittenbogaard, vergezelde met cameraman Jan de Bont Drs. P in de trein, vijf jaar later, voor het VPRO-programma 'Het Gat van Nederland' naar Brussel, waar de doctorandus een praline kocht in de Koninginnegalerij en een fameus danslokaal bezocht in de Katelijnestraat. Deze bijdrage was kortheidshalve getiteld: 'P. te B.' Ten slotte informeerde Uittenbogaard bij Drs. P voor de RVU-serie Mooie Woorden in 1995 naar de tegenstelling tussen smartlap en levenslied in de aflevering getiteld: 'Kromme tenen. Echte tranen'. Overigens trad de Drs. talloze malen op in televisieprogramma's, meestal als zanger en begeleider van zijn eigen teksten. Toen zijn "Dodenrit" in 1974 in de Nationale Hitparade verscheen kon hij niet ontkomen aan een optreden in Toppop. Gedenkwaardig waren hierbij de bontmuts waarmee de kostuumafdeling van de AVRO hem tooide, alsmede het flagrante onvermogen van de Drs. om te playbacken. In oktober 2006 werd de eerste documentaire vertoond die over Drs. P gemaakt werd. De titel was Niet van talent gespeend door regisseur Frank van Osch bij AVRO's Close Up. Later werd dezelfde documentaire ook vertoond in enkele filmtheaters. Op 12 oktober 2006 verscheen de documentaire met aanvullend livemateriaal, interviews en videoclips op dvd. In september 2011 kwam Drs. P opnieuw op tv toen hij van Frank Evenblij de prijs voor de meest taalvernieuwende cabaretier ontving.

Publicaties:

Als Auteur (onder pseudoniem)

Zwarte Beertjes (Hoofdserie)

Zeden en onzeden

Zwarte Beertjes (Hoofdserie)

Des vondelings wraak

Zwarte Beertjes (Hoofdserie)

Humor uit Engeland en Amerika